FASLU’L-HİTÂB- Gündeme dair DEĞERLENDİRMELER فَصْلُ الْخِطَابِ Tanıtım
04 Nisan 2024 528
FASLU’L-HİTÂB- Gündeme dair فَصْلُ الْخِطَابِ Tanıtım
Faslu’l-hitâb; köken olarak Arapça fasl (ayırmak, ayırt etmek) ile hitâb (karşılıklı konuşmak; söylenen söz ve yapılan konuşma) kelimelerinden meydana gelen bir isim tamlamasıdır. Fasl, kelimesi mastar olarak “karşılıklı konuşmayı kesmek, kavgayı ayırmak; davayı çözüme kavuşturan kesin hüküm” manasına; ism-i fâili olan fâsıl ise “hakkı bâtıldan ayırt eden söz” anlamına gelir.
Faslu’l-hitâb Kur’ân-ı Kerîm’de (Sâd 38/20) Hz. Dâvûd aleyhi’s selam’a verilen bir nimet ve üstün yeteneği belirten bir tabir olarak geçmektedir. Bazı tefsir âlimleri bunu, sözü dua kısmından ayıran “emmâ ba‘dü” (bundan sonrasına gelince) ifadesi olarak yorumlamaktadır. Ancak Şehâbeddin Mahmûd el-Âlûsî, Hz. Dâvûd’un ana dilinin Arapça olmadığını, ayrıca bu ifadenin kayda değer bir nimet ve yetenek sayılamayacağını ileri sürerek tabirin bu manaya hasredilmesini doğru bulmamakta ve bunu takip eden “Ey Muhammed! Sana davacıların haberi ulaştı mı?” (Sâd 38/21) mealindeki âyete dayanarak faslu’l-hitâbın “kavgayı ayırma, davayı kökünden çözecek isabetli bir hüküm verme” anlamına geldiğini söylemektedir (Rûḥu’l-Meʿânî, Daru’l Kutubi’l İlmiyye, Beyrut, 1415, c. 12, s 170). Bu tabiri, ilk defa Hz. Dâvûd’un muhakemede bir ilke olarak ortaya koyduğu, “Davacıya delil, davalıya yemin gerekir” sözü ile yorumlayanlar da olmuştur.
Faslu’l-hitâb aynı zamanda Muhammed Parisa kuddise sırruhu’nun baş eserinin de ismidir.
Faslu’l-hitâb, T.A.M. Tasavvuf Araştırmaları Merkezi ait bir gündem değerlendirme hesabıdır.